Vượt chặng đường dài hơn 1.000km, tôi gặp Đại tá Trần Văn An, Đoàn trưởng Đoàn Kinh tế Quốc phòng 207, được tận mắt chứng kiến những việc làm thiết thực, đầy tính nhân văn, cũng như nghe anh chia sẻ kinh nghiệm hỗ trợ người dân xóa đói giảm nghèo trong nhiều năm qua. Tôi thầm cảm phục anh và các chiến sĩ Đoàn 207 vẫn luôn xứng danh bộ đội Cụ Hồ trong thời bình.
Đại tá Trần Văn An, Đoàn trưởng Đoàn Kinh tế Quốc phòng 207 (Quân khu 5) chia sẻ kinh nghiệm hỗ trợ người dân thoát nghèo tại Hội thảo: “Đổi mới chính sách hỗ trợ giảm nghèo thông qua hoạt động đa dạng hóa sinh kế, nhân rộng mô hình giảm nghèo” ngày 25/6/2018.
Quyết tâm của những người lính đi mở đất
Trải qua 9 năm, Đoàn Kinh tế Quốc phòng 207 lên “bám trụ” vùng biên giới phía Tây Quảng Nam, Đoàn đã vượt qua bao gian nan để có thành công thế nào, thưa anh?
Đại tá Trần Văn An: Đoàn 207 hoạt động trên phạm vi 10 xã thuộc 3 huyện (Nam Giang, Tây Giang, Phước Sơn) phía Tây Quảng Nam. Ở vùng này, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỉ lệ lớn, trên 95%, chủ yếu là dân tộc Cơ Tu, Giẻ Triêng. Đoàn 207 lên đây với trách nhiệm và quyết tâm của những người lính đi mở đất, thực hiện các chương trình hỗ trợ nhân dân phát triển sản xuất, xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới…
Với những chương trình hoạt động phong phú, Đoàn đã thu được nhiều kết quả đáng mừng. Về xây dựng cơ sở hạ tầng, Đoàn 207 đã xây dựng được khoảng 45 hạng mục cơ sở hạ tầng: đường, điện, trường học, bệnh xá, nước sạch… với giá trị khoảng 100 tỷ đồng phục vụ nhân dân vùng dự án. Các công trình hoàn thành được đưa vào sử dụng đã tạo ra một diện mạo khác hẳn, từ vùng cao lâu nay bà con chỉ biết tự cung tự cấp, giờ chuyển đổi sang sản xuất hàng hóa, sử dụng cơ sở hạ tầng mới để tiêu thụ hàng hóa, tăng thêm thu nhập. Khoảng cách giữa đồng bào vùng cao biên giới Quảng Nam với vùng thấp đang càng ngày thu hẹp về mọi mặt, kể cả về dân trí, văn hóa.
Chuyển đổi thành công cơ cấu cây trồng, vật nuôi
Anh có thể cho biết rõ hơn về cách các anh giúp dân xóa đói giảm nghèo, an sinh xã hội?
Đoàn 207 hỗ trợ nhân dân phát triển sản xuất, xóa đói giảm nghèo bền vững theo hướng đa chiều, tổ chức mô hình nuôi trồng cây giống, con giống. Trước đây, bà con chỉ biết đốt rẫy làm nương, năng suất thấp, nay với sự hỗ trợ của Đoàn 207, người dân đã chuyển sang trồng lúa nước, 1 năm 2 vụ, cho năng suất cao gấp 3 lần, giảm thiểu việc đốt rẫy làm nương, đảm bảo an ninh lương thực tốt, môi trường bảo đảm hơn. Đặc biệt, chúng tôi đã thành công trong mô hình nuôi bò nhóm hộ. Hiện có khoảng 15 nhóm hộ đang tham gia mô hình này, tạo ra sự gắn kết với cộng đồng, tiết kiệm được khâu chăn thả, tạo điều kiện cho bộ đội đến giúp chăm sóc điều trị bệnh, do đó mô hình này rất thành công.
Chúng tôi nghiên cứu giống cây có giá trị, làm mô hình mẫu 2 trong 1: vừa làm mô hình để nhân dân học tập, chuyển đổi trồng cây có múi, vừa tạo ra nguồn cây giống để chuyển giao cho hộ dân phát triển sản xuất. Đặc biệt, chúng tôi đã xây dựng được khoảng 15 hecta cây chanh không hạt, cây cam vinh.
Hệ thống Bệnh xá quân dân y của Đoàn 207 đảm nhiệm khu vực rất rộng, từ khám bệnh ban đầu, đến phòng chống dịch bệnh cho các xã. Từ khi có hệ thống này đã góp phần giảm tải cho y tế tuyến dưới, giảm chi phí cho người dân. Chúng tôi có những chương trình an sinh khác, như: y tế hàng tháng, hàng quý thăm khám cho các cháu trường mẫu giáo; chương trình nước sạch với hệ thống nước lọc RO, thường xuyên cấp các bình 20 lít cho các trường học miễn phí và nhân dân ở những vùng mình đang đóng quân. Chương trình này thực hiện rất tốt và hiệu quả, bệnh đường tiêu hóa của người dân trong vùng giảm hẳn…
Đoàn Kinh tế Quốc phòng 207 trao quà cho gia đình liệt sĩ và gia đình đặc biệt khó khăn ở huyện Tây Giang, Quảng Nam.
Tạo ra một diện mạo nông thôn mới thay đổi từng ngày
Trong quá trình Đoàn 207 giúp đồng bào chuyển đổi cơ cấu sản xuất, hẳn khó tránh khỏi những thất bại để từ đó tìm ra phương thức phù hợp nhất, Đại tá có thể chia sẻ?
Do ở vùng cao, khí hậu khắc nghiệt, nguồn thức ăn hạn chế, bò chết nhiều, để tạo động lực cho bà con, Đoàn 207 sau một thời gian áp dụng chương trình “ngân hàng bò” thất bại đã thay đổi cách thức cấp bò giống, tặng bò đã trưởng thành (2-3 năm tuổi) cho nhóm hộ gia đình, để bò nhanh sinh sản, phát triển cho bà con sớm có thu nhập. Cây giống cũng vậy, rút kinh nghiệm trước đây cung cấp cho dân cây giống bé quá, phát triển chậm, cây chết nhiều, chúng tôi nghiên cứu nâng cao tuổi của cây lên, không cấp cây con nữa mà cấp cây choai (cây 12 -16 tháng tuổi). Ví dụ, cây cam 3 năm có thể thu hoạch, chúng tôi cấp cây giống 1,5 năm - 2 năm tuổi thì thời gian ra trái ngắn lại để bà con sớm có thu nhập. Cây chanh không hạt cũng làm như vậy. Hiện chúng tôi bước đầu triển khai nhân rộng cho dân ở đây 5.000 cây chanh không hạt và 5. 500 cây cam Vinh đang phát triển rất tốt.
Trải qua biết bao gian khó, Đoàn 207 đã làm được nhiều việc lớn, làm thay đổi cả diện mạo vùng núi cao. Song, anh còn có điều gì trăn trở trong công tác xóa đói giảm nghèo không?
Bà con dân tộc ở đây từ chỗ sản xuất kém, Đoàn 207 đã nỗ lực tập trung nghiên cứu kỹ tập quán, điều kiện thổ nhưỡng trong vùng để tìm ra phương thức sản xuất hữu hiệu cho bà con. Nhưng nếu như Đoàn áp dụng chuyển đổi cơ cấu cây trồng sớm hơn nữa thì có lẽ giai đoạn này, ở đây đã có những vùng nguyên liệu, vùng hàng hóa để cho nhân dân có xưởng sơ chế nông phẩm, tăng thêm thu nhập nhiều hơn nữa.
Trong công cuộc giúp nhân dân phát triển kinh tế - xã hội, Đoàn 207 tự hào vì luôn nỗ lực vượt bậc, khi đơn vị đóng quân ở khu vực nào thì những thôn bản ở đó phát triển hơn hẳn. Và đã thấy rõ những điểm sáng về kinh tế - chính trị - văn hóa - xã hội ở những vùng đó.
Xin cảm ơn Đại tá Trần Văn An.
Hồng Nga (thực hiện)/TC GĐ&TE