Ứng phó với biến cố để bảo vệ sự sống còn

 

Hiện nay, cả thế giới đang chống chọi với dịch bệnh Covid-19 là một ví dụ điển hình của việc con người phải gồng mình đối phó với một biến cố dữ dội, thậm chí gây hậu quả kinh hoàng, để bảo vệ sự sống còn. Cũng như người lớn, trẻ em đang phải gánh chịu hậu quả của dịch bệnh: không được đến trường, hạn chế vui chơi giải trí, sức khỏe bị đe dọa…

 

Nhiều bậc cha mẹ nghĩ rằng, khi các con còn nhỏ, cụ thể là dưới 10 tuổi, cha mẹ đủ sức che chở, bảo vệ con. Con ốm có bố mẹ chăm sóc. Con ra đường có bố mẹ đón đưa, bảo vệ... Điều này không sai, tuy nhiên, nó phù hợp khi trẻ ở độ tuổi rất nhỏ, dưới 4 – 5 tuổi. Còn khi trẻ đã đủ tuổi tiểu học, bắt đầu có khả năng nhận thức, tiếp nhận được kiến thức, thì việc trang bị kiến thức, kỹ năng giúp con chủ động đối phó, biết bảo vệ bản thân trước những sự cố, biến cố sẽ có ý nghĩa thiết thực hơn rất nhiều.

 

Trong tình hình bệnh dịch Covid-19 còn diễn biến phức tạp và chưa biết khi nào học sinh có thể trở lại trường học bình thường, cha mẹ cần trang bị càng nhiều càng tốt các kiến thức, kỹ năng, giúp con có thêm sức mạnh thể chất, tinh thần để phòng, chống dịch bệnh.

 

Tôi có hỏi một số em học lớp 1 lớp 2 ở một khu đô thị rằng vì sao các cháu nghỉ học lâu thế. Có em trả lời nghỉ học để phòng bệnh Corona. Có em nói nghỉ học vì dịch bệnh, nhưng không biết là dịch bệnh gì. Có em ngơ ngác chỉ nói nhà trường bảo nghỉ thì các em được nghỉ. Chuyện này chứng tỏ, có gia đình đã nói rõ cho các em biết lý do nghỉ học, có gia đình không nói hoặc các em được nghe bố mẹ, thầy cô nói cho rồi lại quên. 

 

Trẻ em từ 4- 5 tuổi trở lên, phải nói cho các con hiểu rõ lý do của việc nghỉ học và tầm quan trọng của việc này như thế nào. Trẻ nhỏ có thể tiếp thu được nhiều hay ít, có thể nhớ hay quên, nhưng trách nhiệm của cha mẹ, thầy cô là phải nói, nói đi nói lại cho các con hiểu và nhớ. Với trẻ lớn hơn, từ lớp 1-2 trở đi, thầy cô hàng ngày đều có thể liên lạc với các con qua điện thoại, zalo, facebook của phụ huynh hoặc của chính các con, thậm chí nhiều trường tư thục đang triển khai việc dạy học online, trong giờ học, cô và trò nhìn thấy nhau trên màn hình, nghe nhau nói rất rõ ràng… Nói cho các con hiểu rõ lý do nghỉ học và sự lây lan khó kiểm soát của căn bệnh do virus Covid-19 gây ra như thế nào, thì các con mới ý thức được về sự nguy hiểm của bệnh dịch. Ý thức rõ ràng sẽ khiến các con chú ý tiếp nhận kiến thức, kỹ năng phòng bệnh, quan tâm thực chất đến các biện pháp phòng bệnh như rửa tay, đeo khẩu trang… 

 

 

Việc giúp các con ghi nhớ các biện pháp phòng bệnh lúc này là vô cùng cần thiết, thậm chí cần thiết hơn cả việc học. Nó đặc biệt vô cùng quan trọng khi cha mẹ vắng nhà, không ai nhắc nhở, tự các con phải ý thức và thực hiện đủ, đúng: vệ sinh cá nhân, rửa tay sạch sẽ nhiều lần trong ngày và đeo khẩu trang khi ra ngoài. Việc này sẽ càng có ý nghĩa hơn nếu đi học trở lại, các con sẽ biết cách thực hành đủ, đúng nội quy vệ sinh cá nhân và nề nếp vệ sinh chung, để bảo vệ mình trong một cộng đồng trường lớp đông học sinh, học chung lớp và chung phòng ăn, phòng ngủ.

 

Tôi theo dõi các buổi học online của con trai tôi lớp 2, chủ yếu thấy thầy cô tập trung vào ôn tập kiến thức. Việc này là cần thiết, tuy nhiên, theo tôi, lúc này, việc nhắc đi nhắc lại hàng ngày với các con về các quy tắc vệ sinh phòng bệnh dịch là không thừa. Tâm lý trẻ em rất hay, thầy cô nói trên lớp, cho dù là lớp online, các em sẽ tiếp thu rất nhanh và ghi nhớ rất lâu. Có lẽ về mặt tâm lý các em thấy nói trên lớp là nghiêm túc hơn việc cha mẹ nói với các em ở nhà thì phải. Thầy cô chỉ cần dành 2 phút cuối mỗi buổi học online để nhắc các con về các quy tắc phòng bệnh. Nếu không học online mà chỉ giao bài qua thư điện tử, qua zalo, thầy cô có thể in đậm dòng ghi nhớ về quy tắc vệ sinh phòng dịch vào cuối mỗi tờ giấy, khi làm bài xong các con đọc đi đọc lại và ghi nhớ nằm long, thực hiện nghiêm túc. Đấy chính là những chuẩn bị cần thiết để các con có thể đến trường khi điều kiện thích hợp.

 

Người lớn đừng nghĩ một cách vô tư rằng trẻ em cứ được nghỉ học là chúng thích. Thực chất việc nghỉ học lâu ngày có tác động không tốt đến tâm lý của trẻ. Đang đến trường vừa học vừa vui chơi, tương tác với thầy cô, bạn bè liên tục hàng ngày, giờ chủ yếu bị “nhốt” trong nhà, nhiều trẻ chán nản, cuồng chân, chỉ muốn được “tháo cũi sổ lồng”. Có em xem tivi nhiều thì mất tập trung chú ý. Có em ngủ nhiều cũng trở nên uể oải, lúc nào cũng như chưa thoát ra khỏi trạng thái ngủ. Có em vốn học giỏi và yêu thích việc học, nhất là học sinh cuối các cấp, thì lo lắng không yên vì không được đi học thì làm sao thi tốt nghiệp, làm sao vào được trường tốt như mong muốn. Em nào vốn lười, chán việc học thì thấy đây là cơ hội để làm những gì mình muốn, càng bỏ bê học hành... Mọi sinh hoạt hàng ngày bị đảo lộn sẽ tác động trực tiếp đến đồng hồ sinh học của cơ thể trẻ em, mà không ăn, ngủ, học hành, vận động thể chất đều đặn, khoa học thì chỉ có hại chứ không có lợi.

 

Lúc này, cha mẹ, thầy cô lại phải có vai trò giúp các em bình tĩnh, có thêm bản lĩnh, sự tự tin, tăng cường thể chất để thêm mạnh mẽ, vững vàng cùng cha mẹ, thầy cô vượt qua biến cố. Việc sắp xếp giờ giấc học tập, giải trí, hoạt động thể chất một cách hợp lý, khoa học rất quan trọng. Đầu tiên, nhất thiết trẻ phải đáp ứng yêu cầu ôn luyện kiến thức của thầy cô giao hàng ngày; tăng cường khả năng tự học để tự bồi đắp thêm kiến thức, sau đó là sắp xếp giờ giúp đỡ gia đình, giải trí, hoạt động thể chất. Nhiều trẻ trước nay có bố mẹ lo hết, chỉ biết học và học, giờ bố mẹ đi làm, trẻ ở nhà tự học, tự quản. Anh/chị quản em và tự bảo ban nhau học hành, tự lo bữa ăn cho nhau, đấy cũng là cách tốt để các em rèn tính tự lập, biết làm việc nhà. Hoạt động thể chất cần duy trì đều đặn mỗi ngày vài giờ. Đi xe đạp, đánh cầu lông, chạy bộ, nói chung những hoạt động ít tương tác, ít tụ tập đông người vẫn cần được duy trì nhằm củng cố sức khỏe. Trẻ nhỏ chưa biết đạp xe hay trượt patin, cha mẹ có thể tận dụng thời gian nghỉ học này để tập cho trẻ. Được hoạt động thể chất đều đặn sẽ tăng cường sức khỏe của trẻ, giúp con thêm bản lĩnh, tự tin, tăng sức đề kháng chống chọi bệnh tật và có tư duy tích cực, sẽ chỉ tốt hơn cho việc học hành.