Ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, nhận thức về quyền trẻ em còn hạn chế, kiến thức và kỹ năng bảo vệ trẻ em chưa đầy đủ. Trẻ em cũng chưa được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng sống, ít được tham gia vào các lĩnh vực hoạt động xã hội và thực hiện quyền tham gia.
Bên cạnh đó, ảnh hưởng biến động phức tạp của khí hậu, thời tiết, sự phát triển của công nghệ thông tin và Internet (mạng xã hội, game, web đen...) tác động nhiều mặt đến trẻ em: Trẻ em bị xâm hại tình dục, nguy cơ vi phạm pháp luật, tảo hôn, lao động sớm, bỏ học, trẻ em bị tai nạn thương tích gây tử vong gia tăng… dẫn đến nhiều thách thức trong đảm bảo thực hiện quyền trẻ em; làm cho các vấn đề của trẻ em, trẻ em có nguy cơ rơi hoàn cảnh đặc biệt càng diễn biến phức tạp hơn, đòi hỏi công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em phải được quan tâm đúng mức.
Ngoài ra, chính sách hỗ trợ đãi ngộ cho đội ngũ cộng tác viên làm công tác bảo vệ trẻ em ở tổ dân phố, thôn, làng chưa được hỗ trợ; chưa có cơ chế chính sách và định mức chi cụ thể hỗ trợ trẻ em bị bạo lực, ngược đãi, xâm hại tình dục, tử vong do tai nạn thương tích…
Giao lưu trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt tỉnh Kon Tum năm 2020. Ảnh Tất Thảnh.
Nỗ lực thực thi các luật liên quan đến trẻ em
Trước thực trạng đó, Liên ngành Sở LĐTBXH, Sở Y tế, Sở Giáo dục và Đào tạo, Công an tỉnh, Tòa án nhân dân tỉnh Kon Tum đã ban hành Quy chế phối hợp liên ngành về bảo vệ, can thiệp và trợ giúp trẻ em cần sự bảo vệ đặc biệt; thành lập Hội đồng tư vấn công tác xã hội cấp tỉnh và ban hành quy chế hoạt động của Hội đồng tư vấn công tác xã hội cấp tỉnh tham vấn, hỗ trợ cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt theo Luật Trẻ em; UBND tỉnh đã quan tâm chỉ đạo việc bố trí nguồn nhân lực để thực hiện các vấn đề về trẻ em ở cấp địa phương. Hàng năm, ngoài nguồn kinh phí Trung ương hỗ trợ, tỉnh Kon Tum cũng đã cân đối bố trí ngân sách địa phương để thực thi các luật liên quan đến trẻ em.
Tỉnh đã tổ chức phổ biến Công ước tới các dân tộc ít người, bằng ngôn ngữ riêng của các dân tộc; Rà soát, sửa đổi và hoàn thiện các chính sách, chương trình, đề án liên quan đến trẻ khuyết tật; phổ biến tới các tổ chức phúc lợi xã hội, cá nhân, cộng đồng, tòa án, cơ quan hành chính, cơ quan luật pháp về các thủ tục, tiêu chuẩn xác định lợi ích tốt nhất của trẻ em trong mỗi lĩnh vực.
UBND đã phê duyệt Đề án thành lập Hội đồng trẻ em cấp tỉnh; Mô hình Hội đồng trẻ em được thành lập nhằm đại diện cho trẻ em bày tỏ ý kiến, nguyện vọng của trẻ em để trao đổi, đối thoại với đại diện HĐND các cấp về các vấn đề liên quan đến trẻ em tại địa phương.
Trong thời gian qua, UBND tỉnh đã chỉ đạo triển khai xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu trẻ em và thu thập cập nhật thông tin dữ liệu trẻ em vào phần mềm quản lý đối tượng trẻ em. Đến nay, có 70% xã, phường, thị trấn đã cập nhật được dữ liệu trẻ em vào phần mềm dữ liệu.
Các mô hình có liên quan đến bảo vệ trẻ em được xây dựng và duy trì hoạt động đi vào nề nếp ngày càng có chất lượng, hiệu quả, công tác truyền thông được tăng cường; đối tượng trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt ngày càng được quan tâm ở nhiều lĩnh vực; nhận thức của gia đình, cộng đồng và xã hội về bảo vệ trẻ em đã từng bước được nâng lên; huy động được nguồn lực xã hội, các tổ chức, cá nhân, các thành phần kinh tế tham gia bảo vệ trẻ em, hỗ trợ nguồn lực thực hiện các mục tiêu vì trẻ em, bảo vệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.
Với những nỗ lực trên, các quyền cơ bản của trẻ em Kon Tum được thực hiện ngày càng tốt hơn, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn được quan tâm chăm sóc, hạn chế trẻ em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt... đã tác động tích cực đến tình hình phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh.
Tặng quà cho trẻ em miền núi Kon Tum. Ảnh T. T
Một số giải pháp tiếp tục thực hiện quyền trẻ em
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hữu Tháp, để tiếp tục thực hiện Khuyến nghị của Ủy ban về quyền trẻ em của Liên hợp quốc, thời gian tới, Kon Tum sẽ chú trọng giải pháp tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai thực hiện hiệu quả Luật Trẻ em; Nghị quyết của Quốc hội; các Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ và Ủy ban nhân dân tỉnh về công tác trẻ em.
Đồng thời tăng cường công tác truyền thông nâng cao nhận thức pháp luật về công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em nhằm ngăn chặn và hạn chế bạo lực xảy ra đối với trẻ em; nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương, cơ quan công an xử lý các vụ việc bạo lực gia đình ảnh hưởng đến trẻ em; bóc lột, lạm dụng tình dục và các hình thức xâm hại khác đối với trẻ em.
Bên cạnh đó, tăng cường hoạt động kiểm tra, đánh giá các mục tiêu vì trẻ em; tổ chức tập huấn kỹ năng, phương pháp nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, cộng tác viên, tình nguyện viên làm công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em cấp cơ sở.
Nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các ban, ngành, đoàn thể liên quan và Ủy ban nhân dân cấp huyện trong việc tăng cường thực hiện các mục tiêu vì trẻ em; tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng các cuộc vận động, các phong trào quần chúng có lồng ghép thực hiện các mục tiêu vì trẻ em.
Tích hợp việc giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng tự bảo vệ, kỹ năng giao tiếp, ứng xử tích cực, tự phòng ngừa xâm hại cho trẻ em, học sinh vào chương trình giáo dục chính khóa và hoạt động ngoại khóa; tổ chức các hoạt động ngoại khóa giúp các em biết cách tự bảo vệ mình trước nguy cơ bị xâm hại, bạo lực.
Hiện số trẻ em trong độ tuổi dưới 16 ở Kon Tum là 194.150 em, chiếm 34,98% so với tổng dân số, trong đó, trẻ em trong các hộ gia đình nghèo là 40.297 người; 97 trẻ em có cha mẹ đi làm ăn xa.
Châu Anh/TC GĐ&TE