Melanin hay còn gọi là hắc tố là yếu tố quyết định màu da của mỗi người. Theo các nghiên cứu, melanin là một chất hấp thụ ánh sáng hiệu quả (có thể tiêu tan hơn 99,9% tia UV hấp thụ), đóng vai trò chống nắng và bảo vệ da khỏi tia UV.
Tuy nhiên, nếu được sản xuất quá nhiều sắc tố này sẽ tích tụ, tập trung tại một vùng nhất định trên da. Hiện tượng này gọi là nám da.
Ở phụ nữ, vùng nám thường xuất hiện ở hai bên gò má, mũi, cằm hoặc trán. Nám da ở phụ nữ gây nên tình trạng mất thẩm mỹ cho làn da, điều này khiến nhiều chị em trở nên e ngại, thiếu tự tin.
4 nguyên nhân chính gây nám da
Ánh nắng mặt trời: Ánh nắng mặt trời là nguyên nhân hàng đầu gây nên các tác động tiêu cực cho cơ thể trong đó có nám da. Khi ánh nắng mặt trời tiếp xúc trực tiếp với da sẽ dẫn đến sản sinh bất thường một lượng melanin.
Đây là nguyên nhân khiến những đốm nám hình thành và ngày càng lan rộng. Bên cạnh đó, tia UV trong ánh nắng mặt trời còn phá hủy tế bào, làm vỡ cấu trúc dưới da gây ra hiện tượng da khô, lão hóa thậm chí là ung thư da.
Di truyền: Ngoài ánh nắng mặt trời, yếu tố di truyền cũng có thể gây nám da. Theo các nghiên cứu khoa học, khoảng 30% người bị nám da là do yếu tố di truyền quyết định
Nội tiết tố: Rối loạn nội tiết tố làm cho lượng sắc tố melanin trong cơ thể tăng nhanh gây ra hiện tượng nám da, có khoảng 50-70% phụ nữ mang thai bị nám.
Ngoài ra, ở các giai đoạn như tuổi dậy thì, tiền mãn kinh hay sử dụng thuốc tránh thai cũng là những nguyên nhân gây nám da. Thông thường, nám da do nội tiết có thể dễ khắc phục hơn, bởi khi cơ thể ổn định nội tiết tố thì vết nám sẽ tự mất đi.
Nguyên nhân khác: Ngoài những nguyên nhân trên còn có nhiều yếu tố khác gây nám da như: Căng thẳng; bệnh tuyến giáp; sử dụng mỹ phẩm không đúng cách, chất lượng kém; chế độ ăn uống, sinh hoạt không hợp lý...
Vết nám thường xuất hiện trên khuôn mặt và có tính đối xứng
Rối loạn sắc tố da sẽ làm các mảng da bị sẫm màu lại và chúng thường biểu hiện nhiều nhất ở vùng da mặt gây mất thẩm mỹ.
Nám gây ra các mảng da sẫm màu hơn màu da thông thường. Nó thường xuất hiện trên khuôn mặt và có tính đối xứng, với các dấu vết trùng khớp ở cả hai bên khuôn mặt. Các vùng khác trên cơ thể bạn thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng mặt trời cũng có thể bị nám.
Các mảng màu nâu thường xuất hiện trên: má, trán, sống mũi, cằm, nó cũng có thể xảy ra ở cổ và cẳng tay. Sự đổi màu của da không gây hại gì về mặt sức khỏe thể chất, nhưng khiến bạn cảm thấy tự ti về vẻ ngoài của mình.
Nếu bạn nhận thấy những triệu chứng nám này, hãy đến gặp bác sĩ da liễu, bác sĩ chuyên điều trị các rối loạn về da.
Nám da không thể chữa khỏi hoàn toàn...
Để chẩn đoán tình trạng nám da, bác sĩ sẽ thăm khám thực thể kết hợp với một loại thiết bị đặc biệt giúp soi được những vết nám trên bề mặt da.
Không phải trường hợp nám da nào cũng cần điều trị. Nếu nám da bắt nguồn từ nguyên nhân thay đổi nội tiết tố do dùng thuốc tránh thai hoặc khi đang mang thai thì những vết nám này sẽ mờ dần sau khi ngừng dùng thuốc, sau khi sinh xong.
Ngược lại, nhiều trường hợp nám da sẽ tồn tại trong nhiều năm, có khi là theo bạn suốt cả cuộc đời. Nếu tình trạng nám da không biến mất hoặc được cải thiện theo thời gian thì bạn nên tìm tới các phương pháp trị nám. Tuy nhiên cần lưu ý rằng không phải lúc nào những biện pháp này cũng đem lại hiệu quả khả quan và nám da hoàn toàn có thể xuất hiện trở lại ngay cả khi đã chữa trị thành công trước đó.
Các phương pháp điều trị nám da phổ biến nhất hiện nay gồm:
Điều trị bằng thuốc: Hydroquinone thường là lựa chọn đầu tiên của các bác sĩ khi điều trị nám da. Thuốc được bào chế theo dạng gel hoặc kem dưỡng. Người bệnh có thể áp dụng trực tiếp thuốc lên da để dần cải thiện tình trạng thâm nám và da không đều màu;
Ngoài ra, Corticosteroid và tretinoin là 2 loại thuốc có sẵn dưới dạng gel, kem hoặc nước thơm với công dụng chính là giúp các mảng nám da trở nên sáng màu hơn;
Thuốc bôi ngoài da được dùng phối hợp hoặc thay thế những loại kem khác. Các bác sĩ thường kê đơn thuốc chứa axit kojic hoặc axit azelaic giúp cải thiện sắc tố ở những vùng da tối màu;
Trong một số trường hợp bác sĩ sẽ cho dùng kết hợp các loại kem cùng chứa đồng thời corticosteroid, hydroquinone và tretinoin để điều trị nám da.
Kỹ thuật y tế: Nếu thuốc bôi không đem lại hiệu quả, bệnh nhân sẽ được chỉ định điều trị bằng những kỹ thuật y tế như: Thay da sinh học; Điều trị mài mòn da; Liệu pháp ánh sáng; Điều trị bằng laser.
Lưu ý rằng, các phương pháp này không đảm bảo rằng nám sẽ không quay trở lại và một số trường hợp nám không thể thuyên giảm hoàn toàn.
...vẫn có thể "sống chung" với nám da
Nám da không làm giảm giá trị bản thân. Chấp nhận tình trạng da của mình và không quá căng thẳng về nó sẽ giúp bạn tự tin hơn. Hãy nhớ rằng cũng đang có nhiều người đang đối mặt với tình trạng nám da như bạn.
Một số điều bạn có thể làm để tình trạng nám da không trở nên tồi tệ hơn và giảm thiểu sự xuất hiện chúng.
Cụ thể như: trang điểm để che đi những vùng da bị nám; Bổ sung một số thực phẩm hỗ trợ theo toa; bôi kem chống nắng mỗi ngày với SPF 30 trở lên; đội mũ rộng vành để che chắn hoặc dùng các biện pháp khác để tạo bóng râm cho khuôn mặt.
Ngoài ra, cần mặc quần áo bảo hộ chuyên dụng nếu phải ở dưới ánh nắng mặt trời trong thời gian dài.
Cùng với đó, chế độ ăn uống, sinh hoạt lành mạnh cũng là yếu tố quan trọng giúp làn da mịn màng và căng tràn sức sống. Chế độ ăn uống cân bằng với nhiều chất chống oxy hóa mạnh như rau xanh và hoa quả. Cần uống đủ nước, ngủ đủ giấc, giữ tinh thần lạc quan, không lo âu sẽ giúp giảm stress và tránh rối loạn nội tiết tố gây nám da.
Hãy thử các phương pháp như thiền, yoga hoặc tập thể dục để giữ tinh thần thoải mái và duy trì sự cân bằng trong cuộc sống.
Cuối cùng là không sử dụng mỹ phẩm kém chất lượng, không có nguồn gốc rõ ràng để tránh những hệ quả khôn lường cho làn da như: dị ứng, nổi mụn, nám sạm...
Có thể sử dụng các sản phẩm dưỡng da nhẹ nhàng, không gây kích ứng và chứa các thành phần làm sáng da như: vitamin C, niacinamide, axit hyaluronic. Hạn chế các sản phẩm có thể làm da bị kích ứng hoặc làm nám tệ hơn như cồn, chất tạo bọt mạnh.