Huyện Văn Quan: Những chuyển biến tích cực trong công tác giảm nghèo

Năm 2018, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 275/QĐ-TTg ngày 07/03/2018 phê duyệt danh sách huyện nghèo và huyện thoát nghèo giai đoạn 2018 - 2020. Huyện Văn Quan là một trong ba huyện nghèo của tỉnh Lạng Sơn thuộc danh sách huyện nghèo được hỗ trợ. UBND tỉnh Lạng Sơn đã ban hành Quyết định số 660/QĐ-UBND ngày 10/4/2019 về việc phê duyệt Đề án Giảm nghèo bền vững giai đoạn 2018 - 2020 trên địa bàn huyện Văn Quan. Theo đó, hàng loạt chương trình, dự án, chính sách giảm nghèo của Đảng và Nhà nước được triển khai đồng bộ, tạo tiền đề quan trọng cho địa phương thúc đẩy kinh tế-xã hội phát triển, nhất là trong sản xuất, cải thiện đời sống của nhân dân. 

Trong 3 năm (2018-2020), ngân sách trung ương đã hỗ trợ 108,968 tỷ đồng cho huyện để thực hiện các chính sách giảm nghèo đặc thù theo Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP của Chính phủ (Vốn đầu tư phát triển: 87,206 tỷ đồng, Vốn sự nghiệp: 21,672 tỷ đồng). Từ nguồn vốn này, huyện đã triển khai các chính sách đầu tư cơ sở hạ tầng; hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập; giáo dục, đào tạo, dạy nghề, nâng cao dân trí... Trong giai đoạn 2018 - 2020, huyện Văn Quan đã đầu tư 12 công trình với tổng số tiền 87,206 tỷ đồng, bao gồm: 1 công trình giao thông nông thôn cấp huyện với tổng số tiền 6,091 tỷ đồng; 11 công trình cấp xã với tổng số tiền 80,935 tỷ đồng (công trình trường học, trạm y tế, công trình đường giao thông liên thôn, bản, đường vào các khu kinh tế, sản xuất tập trung, công trình thủy lợi phục vụ tưới tiêu cho sản xuất nông nghiệp, nhà văn hóa xã). Ngoài ra, huyện đã kịp thời thực hiện duy tu, bảo dưỡng đối với những công trình xuống cấp và hư hỏng với tổng số tiền hơn 4,9 tỷ đồng. Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư cả giai đoạn tính đến 1/3/2020 đạt 73,2%, số chưa giải ngân chủ yếu là vốn bố trí cho các công trình chuyển tiếp và khởi công mới thực hiện trong năm 2020, chưa đảm bảo khối lượng để giải ngân, dự ước cả giai đoạn tỷ lệ giải ngân đạt trên 99%. Các công trình được đầu tư đã làm thay đổi cơ bản bộ mặt nông thôn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, tạo điều kiện cho dân  tham gia sản xuất, nâng cao chất lượng cuộc sống.

 

Cùng với đó, tổng nguồn vốn được phân bổ để thực hiện các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế và nhân rộng mô hình giảm nghèo là 16,684 tỷ đồng. Trong năm 2018, huyện đã phân bổ kinh phí 3,837 tỷ đồng, hỗ trợ thực hiện 11 dự án và 2 mô hình với 708 hộ nghèo, cận nghèo tham gia; Năm 2019, phân bổ 6,664 tỷ đồng, hỗ trợ thực hiện 17 dự án và 8 mô hình với tổng số 1.669 hộ nghèo, cận nghèo tham gia; năm 2020, số vốn phân bổ hỗ trợ là 6,664 tỷ đồng, thực hiện 3 dự án nhân rộng mô hình giảm nghèo với 100 hộ tham gia. Ngoài ra, huyện đã phối hợp với Sở LĐTBXH tổ chức tuyên truyền, tư vấn cho người lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ dân tộc thiểu số đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài.

 

Huyện đã tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đảm bảo thực hiện việc báo cáo theo định kỳ hàng quý, 6 tháng, hàng năm, giai đoạn và báo cáo đột xuất về tình hình thực hiện công tác giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện; đánh giá những kết quả đạt được, khó khăn, tồn tại, những vướng mắc phát sinh và đề xuất, kiến nghị, giải pháp để tháo gỡ báo cáo các sở, ban, ngành và UBND tỉnh khi có yêu cầu. 

 

UBND huyện chỉ đạo các ngành chức năng huy động nguồn lực ưu tiên phát triển kinh tế, trọng tâm là phát triển nông, lâm nghiệp, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế, nâng cao năng suất chất lượng sản phẩm, tăng thêm diện tích gieo trồng hàng năm, thực hiện tốt kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội gắn với công tác giảm nghèo. Điều kiện sống của người nghèo cơ bản được cải thiện, người nghèo đã được tiếp cận và hưởng các dịch vụ xã hội nhiều hơn. Năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở và cộng đồng các xã được nâng lên một bước; quốc phòng, an ninh được giữ vững, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn được ổn định.

 

Nhờ thực hiện đồng bộ các chính sách giảm nghèo, qua 5 năm (2016-2020), số hộ nghèo toàn huyện đã giảm được 3.526 hộ, bình quân tỷ lệ hộ nghèo giảm 5,2%/năm. Riêng năm 2018, giảm tỷ lệ hộ nghèo đạt 5,56%, năm 2019 đạt 8,83% và năm 2020 dự kiến đạt 4,13%, cao hơn mức giảm 4% đối với các huyện nghèo, vượt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo của huyện từ 3,5% trở lên. Dự kiến, đến cuối năm 2020, huyện Văn Quan còn 1.700 hộ nghèo (chiếm tỷ lệ 12,69%).

 

Bên cạnh kết quả đạt được, huyện Văn Quan gặp một số khó khăn nhất định như: Việc bố trí nguồn lực còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu giảm nghèo. Vẫn còn tình trạng dàn trải và manh mún trong thực hiện các nguồn vốn. Chưa huy động được nhiều nguồn lực xã hội và xã hội hóa, nguồn lực cho giảm nghèo vẫn tập trung vào ngân sách Nhà nước. Việc phân công, phân cấp cụ thể hóa trách nhiệm và sự phối hợp giữa các cấp, các ngành liên quan đến công tác giảm nghèo chưa được chú trọng. Người dân còn có tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào Nhà nước, chưa chủ động chuẩn bị các điều kiện (đất đai, công lao động, chuồng trại...) để tiếp nhận dự án phát triển kinh tế. Một số xã còn lúng túng trong lựa chọn danh mục đầu tư, đầu tư còn manh mún, nhỏ lẻ, dẫn đến khả năng hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung chưa cao; chưa tập trung vào các loại cây, con nuôi chủ lực theo định hướng phát triển của huyện và từng xã, nguồn vốn được cấp để đầu tư hỗ trợ còn chậm phần nào ảnh hưởng đến quá trình triển khai thực hiện.

 

Nguyên nhân chủ yếu là do việc lồng ghép các chương trình, dự án được Nhà nước đầu tư chưa đồng bộ, mức đầu tư cho từng chương trình còn hạn chế, dàn trải. Năng lực điều hành, lãnh đạo, quản lý của một bộ phận cán bộ, công chức cấp xã chưa thực sự đáp ứng được nhiệm vụ chuyên môn. Công tác tuyên truyền vận động, tư vấn nghề nghiệp cho người lao động, hộ gia đình nghèo chưa thật sự hiệu quả... Do có nhiều chính sách hỗ trợ liên quan đến lợi ích trực tiếp của hộ nghèo, người nghèo nên từ đó làm mất đi động lực phát triển, tạo nên tâm lý trông chờ, ỷ lại, không muốn thoát nghèo trong một bộ phận hộ nghèo. Điều kiện thời tiết, dịch bệnh cũng ảnh hưởng tiêu cực đến việc triển khai có hiệu quả một số chính sách. 

 

Trong thời gian tới, huyện đề nghị hạn chế, bãi bỏ các chính sách diện cho không bằng tiền, hiện vật cho người dân và chuyển dần phương thức hỗ trợ trực tiếp theo từng lĩnh vực đơn lẻ sang hỗ trợ có điều kiện theo nhu cầu của hộ nghèo. Xây dựng định hướng giảm nghèo phù hợp, tập trung bố trí cơ chế chính sách, nguồn lực cho các huyện nghèo, các xã đặc biệt khó khăn (với nguồn lực lớn hơn giai đoạn trước). Về bố trí nguồn lực, đề nghị trung ương, UBND tỉnh, Sở Tài chính cần có quyết định phân bổ nguồn vốn và bố trí chuyển nguồn ngay từ đầu năm và thời gian phân bổ nguồn vốn được ổn định trong cả giai đoạn để tạo điều kiện cho huyện sớm chủ động trong việc xây dựng kế hoạch thực hiện dự án giảm nghèo đạt kết quả cao.