Quay lại Dân trí
Dân Sinh
  1. Diễn đàn Dân sinh

Kinh tế tăng trưởng khá, mức sống có tăng theo?

 
Hình ảnh mua sắm nhộn nhịp ở siêu thị phần nào cho thấy mức sống của người dân đã được nâng cao. Ảnh minh họa
                     
Mức tăng chưa phải quá cao nhưng ngoạn mục
 
Chỉ tiêu đề ra là năm 2017, tăng trưởng là 6,7%, kết quả đạt được là 6,81%. Đây là mức tăng trưởng cao nhất kể từ năm 2011 đến nay. Tuy chỉ vượt chỉ tiêu có 0,11% nhưng được xem là ngoạn mục bởi vì quý 1 chỉ  tăng 5,15%. Lúc đó nhiều chuyên gia cho rằng, năm 2017 Việt Nam không thể có mức tăng trưởng đạt kế hoạch đề ra. Ấy thế nhưng tình hình càng về sau càng được cải thiện: quý 2 tăng 6,28%; quý 3 tăng 7,46%; quý 4 tăng 7,65%. Có được điều này là do Chính phủ đã ban hành một số chính sách kịp thời, chỉ đạo quyết liệt các cấp, các ngành, các địa phương cùng nỗ lực thực hiện.
 
Quy mô nền kinh tế năm 2017 theo giá hiện hành đạt 5.007,9 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 220 tỷ USD; GDP bình quân đầu người ước tính đạt 53,5 triệu đồng, tương đương 2.385 USD, tăng 170 USD so với năm 2016. Những con số này làm một số người phấn khởi, tuy nhiên Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng, chưa có gì đáng để vui mừng khi GDP bình quân đầu người mới đạt 2.385 USD.
Những người thực tế hơn quan tâm đến vấn đề mức sống của người lao động có được cải thiện hay không. Trên thực tế, mức sống của người dân chỉ được cải thiện khi thu nhập tăng cao hơn tỷ lệ lạm phát; hay nói một cách dễ hiểu là lương phải tăng cao hơn so với việc tăng giá.
Tổng cục Thống kê chưa công bố con số lạm phát năm 2017 nhưng theo dự đoán, con số này dưới 4%. Như vậy là có cơ sở để mức sống của người dân được cải thiện. Tuy nhiên, điều này trên thực tế còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố.
 
Tăng lương – Nền tảng của tăng mức sống
 
Như chúng ta đã biết, từ ngày 01/7/2017, mức lương cơ sở là 1.300.000 đồng/tháng, thay cho mức cũ là 1.210.000 đồng/tháng. Dù mức tăng này chưa cao nhưng cũng đã làm cho những người được hưởng phấn khởi. Mức lương cơ sở mới được áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức, người hưởng lương, phụ cấp và người lao động làm việc trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị sự nghiệp của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội. Có thể thấy là từ 01/7/2017 đến nay, giá cả cơ bản ổn định, có nghĩa là mức sống của những người hưởng lương ít nhiều được cải thiện.
 
Điều người lao động quan tâm là mức lương tối thiểu vùng năm 2018 sẽ tăng bao nhiêu. Câu trả lời đã có: Sau 3 phiên họp, Hội đồng Tiền lương quốc gia đã chốt mức tăng lương tối thiểu vùng năm 2018 từ 180.000 - 230.000/ tháng tùy theo từng vùng, tương đương với 6,5% so với năm 2017. Cụ thể: Mức lương tối thiểu năm 2018 vùng I là 3.980.000/tháng, tăng 230.000 đồng; vùng II là 3.530.000 đồng/tháng, tăng 210.000 đồng; vùng III là 3.090.000 đồng/tháng, tăng 190.000 đồng; vùng IV là 2.760.000 /tháng, tăng 180.000 đồng.
 
Tuy nhiên, dù đã “chốt” mức tăng lương tối thiểu vùng năm 2018 nhưng cả đại diện người lao động và chủ doanh nghiệp đều chưa hài lòng với mức tăng như hiện nay. Theo ông Mai Đức Chính, Phó Chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam thì đại diện cho người lao động muốn mức tăng thấp nhất cũng phải bằng với năm 2017 là 7,3%. Còn mức tăng chỉ đạt 6,5%, việc đáp ứng mức sống tối thiểu sẽ kéo dài đến năm 2019.
 
Ông  Phạm Minh Huân, nguyên Thứ trưởng Bộ LĐTBXH cho rằng, mong muốn tăng lương là nhu cầu chính đáng của người lao động. Nếu không tăng 5%, bằng tỷ số trượt giá thì lương người lao động sẽ giảm. Tăng lương là điều cần thiết để đảm bảo mức sống cho người lao động. Song, ông Huân cũng lưu ý rằng, việc tăng lương tối thiểu vùng cũng tạo ra áp lực cho doanh nghiệp. Đó là sẽ làm tăng quỹ lương và chi phí đóng BHXH của doanh nghiệp, khiến doanh nghiệp gặp khó trong việc cân đối chi phí đầu vào để có lợi nhuận. Do vậy, vấn đề đặt ra là phải hài hòa giữa lợi ích của người lao động và lợi ích doanh nghiệp. 
 
 
 Nhiều nơi người dân đã được sống trong những không gian đáng mơ ước. Ảnh: KT
 
Nhìn vào thực tế để lạc quan… vừa phải
 
Kinh tế tăng trưởng vượt chỉ tiêu, lương cơ sở, lương tối thiểu vùng đều tăng. Đây là cơ sở để nhiều người lạc quan. Tuy nhiên, đấy chỉ là sự lạc quan về những con số. Còn trên thực tế, người lao động vẫn gặp nhiều khó khăn trong chi tiêu cho cuộc sống hàng ngày.
 
Câu chuyện tiền lương và mức sống đã biết tới và bàn luận từ lâu. Nếu căn cứ vào con số và cách tính toán thì thấy mức sống của nguời lao động hàng chục năm nay chưa được cải thiện là bao. Tuy nhiên, nhìn vào số lượng xe hơi, nhà lầu, các tiện nghi cho cuộc sống tăng lên rất đáng kể, nhiều người rất lạc quan. Cộng với việc năm 2017 mức tăng trưởng đạt 6,81% nên nhiều người cho rằng, đã có thể nói đến chuyện mức sống của người Việt Nam đã được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, thực tế cuộc sống đang diễn ra chưa được như vậy.
 
Căn cứ vào kết quả khảo sát, ông Vũ Quang Thọ, Chủ tịch Hiệp hội Công nhân – Công đoàn Việt Nam cho biết, hiện nay, tỷ lệ người lao động có tích lũy từ tiền lương chỉ chiếm 8% (tích lũy được từ 500.000 – 1.000.000 đồng/tháng); 50% người lao động không có tích lũy; hơn 40% người lao động đang có mức chi tiêu tằn tiện, thiếu thốn. Ông Thọ chỉ ra rằng, với mức tăng lương như hiện nay, chỉ đáp ứng được khoảng 93% nhu cầu sống tối thiểu; nghĩa là còn khoảng 7% nữa, mức lương tối thiểu mới chạm ngưỡng mức sống tối thiểu của người lao động.
 
Đã bước sang năm 2018, tuy là mọi thứ chưa được như ý muốn nhưng tình hình cũng cho phép chúng ta lạc quan. Công cuộc chống tham nhũng của Đảng và Nhà nước đang thu được một số kết quả tốt đẹp, nhiều quan tham cao cấp bị truy tố, bị bắt giam. Do vậy, có thể nói, niềm tin đang dần dần được khôi phục trong nhân dân. Người ta phấn khởi, tin tưởng hơn. Khi nói tới mức sống, thông thường người ta chỉ quan tâm đến khía cạnh kinh tế, khía cạnh vật chất của vấn đề. Nhưng thực ra, khía cạnh tinh thần cũng rất có ý nghĩa trong chuyện sống thế nào cho vui vẻ, hạnh phúc.
 
Hai yếu tố quyết định
 
Để nâng cao mức sống, cần phải làm rất nhiều việc. Tuy nhiên, ở đây có hai yếu tố quyết định đều phị thuộc vào con người.
 
Yếu tố thứ nhất: Tăng năng suất lao động. Năng suất lao động có vẻ là một điểm yếu cố hữu của người Việt Nam khi con số thống kê những năm gần đây chỉ ra rằng, năng suất lao động của người Việt Nam rất thấp. Mấy năm trước, năng suất lao động của người Việt Nam chỉ bằng 1/15 người Singapore; năm nay, con số này đã lên 1/18, bằng 1/6,5 người Malaysia, bằng 1/3 người Thái Lan. Thậm chí, còn có thông tin là ở một số lĩnh vực, năng suất lao động của người Việt Nam kém cả người Lào.
Những thông tin trên có cơ sở và chẳng vui chút nào. Nhưng có thể nói, người Việt Nam chúng ta không kém đến như vậy. Bắng chứng là công nhân của chúng ta ra nước ngoài làm việc, ví dụ như ở Hàn Quốc chẳng hạn, năng suất lao động của người Việt Nam ngang ngửa với người bản xứ. 
 
Như vậy, vấn đề ở đây là phương tiện sản xuất và cách quản lý. Muốn tăng năng suất lao động, cần phải hiện đại hóa phương tiện sản xuất và đổi mới cách điều hành, quản lý.
 
Yếu tố thứ hai: Tránh lãng phí. Trong những năm vừa qua, chúng ta dễ dàng nhận ra sự lãng phí rất lớn ở khắp mọi nơi. Những dãy biệt thự hàng chục tỷ đồng mỗi cái bị bỏ hoang nhiều năm. Những con tàu biển trăm tỷ đồng đã hóa thành sắt vụn. Những nhà máy xây dựng mất hàng ngàn tỷ không đưa vào sản xuất, không tạo ra bất cứ sản phẩm nào. Đây là sự lãng phí ghê gớm đối với một đất nước chưa giàu như Việt Nam.
 
Vì vậy, muốn nâng cao mức sống, chúng ta phải quan tâm tới hai yếu tố này: Phải nâng cao năng suất lao động và tránh lãng phí.
 
                                                                      Đàm Trọng

Hồ Bất Khuất/TC GĐ&TE

Tin liên quan