GS-TS Nguyễn Đức Công, Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất
Trước hết chúng ta cần chú trọng về an toàn thực phẩm. Đó là phải đảm bảo ăn chín, uống sôi, luôn giữ được thực phẩm an toàn, tức là phải bảo quản thực phẩm tốt để không bị lây nhiễm các chất độc hoặc bị ô nhiễm. Cụ thể là không để thực phẩm ở nhiệt độ thường quá lâu, thực phẩm phải luôn tươi sống, trước khi chế biến cần kiểm tra thật kỹ về màu sắc, chất lượng. Bằng cảm nhận của mắt thường ta cũng có thể kiểm tra được chất lượng của thực phẩm thông qua màu sắc, thậm chí là mùi vị. Đừng vì tiết kiệm mà vẫn cố sử dụng khi thấy có những biểu hiện bất thường của thực phẩm. Chúng ta nên mua thực phẩm ở những nơi có thương hiệu, có nguồn gốc rõ ràng. Bởi thị trường hiện nay đang báo động về tình hình sử dụng chất kích thích sinh học và các loại chất bảo quản để thực phẩm trở nên bắt mắt hơn, đây lại là những hóa chất rất nguy hại cho sức khỏe. Khi quan tâm đến vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm chúng ta sẽ tránh được các bệnh liên quan đến đường tiêu hóa như lỏng, lỵ, nhiễm trùng nhiễm độc ăn uống. Chưa kể là các bệnh lý lâu dài sau này do bị nhiễm độc từ các hóa chất chứa trong thực phẩm như là chất bảo quản.
Thực phẩm ngày Tết nếu không bảo quản kỹ dễ bị nhiễm khuẩn
Việc thứ 2 chúng ta phải quan tâm, đó là vấn đề dinh dưỡng. Trong những ngày Tết, chúng ta vẫn thường ăn nhiều cá, thịt hơn ngày bình thường. Vậy cần chú ý đến tính cân đối của dinh dưỡng, là bao gồm: glucid, lipid và protid được sử dụng sao cho hợp lý. Protid còn gọi là chất đạm, lipid là mỡ, còn glucid là những thức ăn có tinh bột, đường. Sử dụng cân đối dinh dưỡng, có nghĩa là nên ăn vừa đủ các chất trên chứ không phải kiêng tuyệt đối. Chẳng hạn những người bị rối loạn lipid máu mà kiêng hoàn toàn lipid không phải là tốt hay người bị đái tháo đường mà không ăn chút glucid nào cũng không phải. Người có bệnh vẫn nên ăn nhưng hạn chế và tuân theo hướng dẫn của thầy thuốc để đảm bảo đủ chất mà không ảnh hưởng đến tiến triển của bệnh. Vì mỗi thành phần chất dinh dưỡng đều có vai trò riêng trong việc cung cấp năng lượng, tham gia tạo nên các cấu trúc cho cơ thể con người. Muốn ăn uống sao cho đủ dinh dưỡng và phù hợp với từng loại bệnh thì chúng ta cần “hiểu” cơ thể mình, biết được mình đang bị bệnh gì để hạn chế loại thực phẩm nào, tăng số lượng thực phẩm nào cho hợp lý. Chẳng hạn, người bị đái tháo đường thì không nên ăn nhiều glucid; bệnh nhân suy tim, tăng huyết áp nên ăn ít muối; người bị rối loạn lipid máu thì phải hạn chế các lipid từ nguồn gốc động vật, nên ăn những lipid có nguồn gốc từ thực vật (dầu thực vật); hay những người bị bệnh Gout, suy thận thì không nên ăn nhiều protid vì sẽ làm cho bệnh nặng lên. Không chỉ trong những ngày Tết mà cả ngày thường, dinh dưỡng đối với những đối tượng này cũng phải hết sức chú ý. Nếu không biết cân đối lượng thực phẩm ăn vào thì sẽ làm cho các bệnh đang tiềm tàng sẽ khởi phát thành bệnh rõ ràng, hoặc đang bị bệnh thì bệnh sẽ nặng lên. Nguy hiểm có thể xảy ra như gây hôn mê do đái tháo đường, tạo điều kiện xuất hiện cơn Gout cấp tính hay suy thận, suy tim nặng lên. Với những người bình thường, thì khẩu phần ăn cũng phải cân đối, như phải có chất xơ giúp cho đường tiêu hóa thuận lợi hơn, phải có rau, hoa quả tươi để cung cấp các chất vitamin. Đặc biệt cần chú ý bổ sung vitamin vì phải có vitamin mới hấp thu và chuyển hóa được các chất glucid, lipid và protid, giúp cơ thể tạo ra năng lượng, tạo thành những tế bào, rồi những thành phần của tế bào như màng tế bào, nhân tế bào…
Nên chọn những thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng
Những ngày nghỉ Tết qua đi, nhiều người sẽ bị tăng cân. Đây cũng là vấn đề không nhỏ liên quan đến thẩm mỹ và sức khỏe (tăng cân béo phì thường đi kèm với rối loạn lipid máu, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, Gout, rối loạn nội tiết…). Vậy để tránh được việc tăng cân, chúng ta cần ăn chậm nhai kỹ. Vì khi nhai kĩ sẽ làm kích thích hệ thần kinh ở răng dẫn lên trung tâm no trên não bộ khiến ta có cảm giác nhanh no, no lâu hơn và nhờ vậy giảm được nhu cầu thèm ăn. Ta cũng không nên ăn quá no mà chỉ nên ăn khoảng 70 – 80% khả năng có thể chứa của dạ dày. Và một điều quan trọng là muốn không bị tăng cân thì chúng ta cần phải tăng cường vận động thể lực hợp lý. Vì nguồn năng lượng được nạp vào cơ thể nhiều hơn năng lượng tiêu thụ thì sẽ bị tích mỡ, gây nên tăng cân, béo phì.
Ngày Tết rất dễ bị tăng cân do ăn uống nhiều hơn những ngày bình thường
Đặc biệt, trong ngày nghỉ Tết nhiều người sẽ khó từ chối rượu bia. Thực ra, bản chất rượu bia không phải là xấu. Nếu chúng ta uống ít, hợp lý, mang tính chất khai vị thì lại rất tốt. Chẳng hạn, mỗi ngày nếu chỉ uống 1 ly rượu hay 1 lon bia thì có thể làm giảm bệnh mạch vành, đặc biệt là rượu vang đỏ. Song nếu lạm dụng rượu bia thì rất nhiều tác hại như bị tăng cân, vì rượu bia cũng từ tinh bột mà ra. Chất cồn trong rượu bia cũng làm rối loạn chức năng gan, chức năng tim mạch, có thể làm tăng acid uric. Rượu bia có thể làm ta bị say, sảng rượu, gây rối loạn tâm thần do rượu, làm giảm khả năng tư duy và trí nhớ. Nếu đã uống lâu, uống quen thì khi không có rượu sẽ bị run tay và giảm khả năng lao động trí óc. Chưa kể những hậu quả xấu từ bia rượu gây ra như mất kiểm soát về lời nói, hành vi dẫn đến những vụ tai nạn xe cộ, tệ nạn xã hội… Tóm lại, ăn và uống nói chung, trong dịp Tết nó riêng là vấn đề phải được quan tâm của mỗi người, mỗi gia đình. Biểu hiện của người có văn hóa, có kiến thức là ăn phải hợp lý, uống phải cho vừa đủ.
Trước thềm năm mới, xin chúc mọi người thật nhiều sức khỏe và nhiều niềm vui, luôn thành công trên mọi lĩnh vực của cuộc sống!
