Triển lãm về chủ đề bạo lực đối với phụ nữ, có tên gọi “Nảy mầm từ tàn tro”.
Hagar tại Việt Nam, lần đầu tổ chức Triển lãm về chủ đề bạo lực đối với phụ nữ, có tên gọi “Nảy mầm từ tàn tro”. Triển lãm trưng bày 21 bức tranh chân dung tự họa của phụ nữ và trẻ em bị mua bán người, bạo lực gia đình và xâm hại tình dục được Hagar đã hỗ trợ trong nhiều năm qua. Thông qua đó, người xem sẽ có cơ hội kết nối với những cá nhân vẽ tranh và lắng nghe câu chuyện của họ thông qua cách họ vẽ chính bản thân mình. Họ đã từng bị mua bán, bạo lực hay xâm hại tình dục trong quá khứ. Có người vẫn đang vật lộn với những nỗi ám ảnh, có người lựa chọn quay về sống với người chồng bạo lực nhưng đã có đủ kiến thức để giảm thiểu tình trạng bị bạo lực, và có người đang dần vượt qua những tổn thương để hướng tới một cuộc sống tốt đẹp hơn. Những đôi mắt buồn, những nụ cười tươi, hay những mảng màu tối trong bức tranh, tất cả đều ẩn chứa đâu đó những cảm xúc, những lời bộc bạch, những câu chuyện cá nhân của mỗi người.
Là nạn nhân mua bán người, phải chịu đựng oan uổng sự hắt hủi, kỳ thị của cộng đồng vì số phận không may của mình, cuộc đời của cô gái tên Tiên tưởng như đã đi vào ngõ cụt. Nhưng từ trong tàn tro của những nỗi đau, những sự đổ vỡ, luôn có hạt giống của một sự sống mới chờ đợi được nảy mầm.
Tiên buộc phải bỏ học giữa chừng do hoàn cảnh gia đình. Với mong muốn tìm việc làm kiếm tiền, em đã bị lừa sang Trung Quốc năm 15 tuổi và bị buộc phải làm vợ của 3 người đàn ông khác nhau. Gần 2 năm sau, Tiên bỏ trốn thành công về Việt Nam nhưng vì hoàn cảnh gia đình khó khăn, cô không thể tiếp tục đi học dù trước đây Tiên học giỏi và rất thích đi học. Thay vào đó, Tiên phải làm việc tại quán cà phê của chú để kiếm tiền. Nhưng rồi, những người quen biết Tiên bắt đầu lảng tránh và hắt hủi Tiên. Họ xì xào bàn tán về cô và nhìn cô bằng ánh mắt dè chừng. Tiên vô cùng sợ hãi, trở nên tự ti và không dám nhìn vào mắt người khác mỗi khi ra ngoài. Tiên từng nghĩ đến việc tự tử khi phải đối diện với sự kì thị từ chính cộng đồng. Cục Phòng chống tệ nạn xã hội đã giới thiệu trường hợp của Tiên đến Hagar. Tại đây, Tiên được nhận dịch vụ hỗ trợ về chỗ ở an toàn, chăm sóc sức khỏe, kĩ năng sống và định hướng nghề nghiệp.
Trong suốt 2 năm gắn bó với Hagar, khi được hỏi về khoảnh khắc đáng nhớ nhất của mình, em tâm sự: "Ngày em được quay trở lại trường học là ngày hạnh phúc nhất trong cuộc đời em. Bởi vì khi đó em có cảm giác cuộc sống của em lại có thể bắt đầu lại từ đầu." Giới thiệu bức tranh mình vẽ trong một buổi trị liệu nghệ thuật với hình ảnh những vách đá tượng trưng cho những khó khăn, chông gai trong cuộc sống mà Tiên đã, sẽ trải qua và ba chiếc thuyền buồm tạo thành một khuôn mặt cười để nhắc nhở rằng dù có khó khăn đến đâu thì cũng luôn nhớ phải nở nụ cười.
Chị Đoàn Hương, cán bộ tư vấn của Hagar cho biết: Tội ác về xâm hại có khi chỉ diễn ra trong một giờ, nhưng sang chấn của nó có thể kéo dài 5 năm, 10 năm, 20 năm và thậm chí hơn thế nữa. Đó là những nỗi đau câm nín và đơn độc. Nhiều cha mẹ yêu thương con, đau đớn đến bất lực, nhưng không biết cách chia sẻ mà lại trút giận, hoặc trách mắng: “sao yếu đuối thế, phải mạnh mẽ hơn nữa chứ.” Nhưng sang chấn không phải sự yếu đuối, đó là một sự tổn thương, nhiều nghiên cứu cho thấy, sang chấn có ảnh hưởng đến não bộ. Việc phục hồi là có thể nhưng cần thời gian, biện pháp đa dạng, cần sự trợ giúp của nhiều người.
Chị Trâm, một thân chủ của Hagar là kế toán trưởng cho một công ty nước ngoài ở Hà Nội, chị Trâm có một gia đình mà người ngoài những tưởng là hạnh phúc và đáng ngưỡng mộ: chồng có công ty riêng, gia đình dư giả, hai đứa con đáng yêu. Ai ngờ đằng sau cánh cửa lại là những trận bạo hành, đe dọa và cầm tù. Chồng quản lý tất cả các mối quan hệ bên ngoài của Trâm, cấm không cho chị đi công tác. Có lần hắn còn kè dao vào cổ chị dọa giết chị và bố mẹ vợ.
Không thể tìm được lối thoát cho cuộc sống vợ chồng. Chị Trâm quyết định đệ đơn ly hôn. Hagar Việt Nam đã đồng hành cùng chị cung cấp các tham vấn pháp lý về thủ tục cũng như chuẩn bị tâm lý cho chị trước khi ra tòa để giành quyền nuôi con.
Hagar là tổ chức xã hội hỗ trợ trực tiếp cho phụ nữ và trẻ em là nạn nhân của mua bán người, bạo lực gia đình và xâm hại tình dục, thông qua các dịch vụ toàn diện và lâu dài như: nơi ở an toàn, tham vấn tâm lý, pháp lý, y tế, giáo dục, đào tạo nghề… Từ khi bắt đầu hoạt động tại Việt Nam năm 2009, Hagar đã hỗ trợ cho hơn 300 chị em phụ nữ vượt qua khủng hoảng và tái hòa nhập cộng đồng thành công.
Trong số các hoạt động nhằm mục đích giúp đỡ những người bị hại hồi phục sau tổn thương, các hình thức trị liệu bằng nghệ thuật cho thấy những hiệu quả đáng kể. Nghệ thuật kích thích tới não bộ bằng cách kích hoạt các tầng lớp của khả năng kể chuyện, do đó giúp cho nạn nhân có thể bộc lộ bản thân thông qua các hình thái nhìn thấy bằng mắt và có cảm giác một lần nữa là một phần của cộng đồng. Tổ chức Hagar tổ chức các hoạt động nghệ thuật với mục đích trị liệu cho các chị em phụ nữ chịu ảnh hưởng từ mua bán người, bạo lực gia đình và xâm hại tình dục, bên cạnh các dịch vụ hỗ trợ khác. Triển lãm “Nảy mầm từ tàn tro” (từ ngày 9-14 tháng 01 năm 2017) thể hiện một giai đoạn trong quá trình hàn gắn và phục hồi của họ.
Thảo Vân/ GĐTE
