Nói thẳng về cái khó của nghề dạy học

 

                          

 

Nếu không được dạy thêm thì nghề dạy học sẽ không có khoản thu nào thêm, ngoài tiền lương. Lương hiện nay nhìn chung là thấp, nhất là với các thầy cô mới vào nghề, kể cả các thầy cô dạy đại học. Người ta nói mãi về chuyện phong bì vào những ngày lễ, ngày tết. Nhưng nói thật nhé! Những khoản tiền đó chỉ có ở thành phố hoặc ở những nơi kinh tế khá giả; còn ở nông thôn, nhất là vùng sâu, vùng xa thì không có gì đâu. 

 

Nếu hai vợ chồng đều là giáo viên và có hai đứa con thì tiền lương không thể đủ cho con học hành và trang trải cuộc sống. Vậy trên thực tế, các thầy cô xoay sở như thế nào để vẫn sống sạch sẽ và dạy học? Mỗi người sẽ có cách xoay sở riêng của mình. Đại bộ phận các thầy cô giáo ở nông thôn thì chăn nuôi thêm con lợn, con gà để có thêm thu nhập. Có người làm thêm nghề phụ như làm mộc, sửa xe, buôn bán lặt vặt. Còn ở thành phố hay những nơi đã đô thị hóa thì có thể chạy xe ôm, môi giới đất đai…

 

Cách sống chủ yếu của các thầy cô là tổ chức sinh hoạt thật hợp lý như lên kế hoạch chi tiết cho từng khoản chi tiêu hàng tháng. Hiện nay là “thời đại của nhậu nhẹt” nhưng với các thầy sống mô phạm, họ ít ra quán để uống rượu, bia. Trong nhà các thầy thường có mấy bình rượu ngâm. Đấy, cuộc sống như vậy là tạm ổn với số đông. Chỉ có một số ít thấy không chịu nổi nên tìm cách phá rào. Đã có những giáo viên xin nghỉ việc vì lương không đủ sống.

 

 

Phải nói rõ điều này: Có một giai đoạn chúng ta khá dễ dãi trong việc tuyển sinh vào ngành sư phạm. Những học sinh có học lực trung bình, trung bình khá đã cố gắng để nắm được yêu cầu cơ bản của một giáo viên tiểu học, trung học cơ sở. Sau một số năm lên lớp, họ cũng đã tích lũy được một số kinh nghiệm và gần như “thuộc lòng” nội dung chương trình nên khá yên tâm lên lớp. Nhưng thời gian gần đây, chương trình đổi mới nhiều, yêu cầu về các loại “chuẩn” liên tục được cập nhật nên nhiều giáo viên lo ngay ngáy. Một số giáo viên luôn luôn ở trong trạng thái nơm nớp bị chỉ ra cái yếu, cái kém của mình.

 

Vào thời điểm này, khi mà năm học 2020 - 2021 sẽ dạy theo chương trình mới, nhiều thầy cô thực sự lo lắng là không đáp ứng được yêu cầu. Ta thấy một số giáo viên mắc khuyết điểm (nóng nảy, thiếu kiềm chế, trừng phạt học sinh bằng những biện pháp phản cảm…) vì do tâm trạng nặng nề, lo lắng.

 

Nếu để phần lớn giáo viên có tâm trạng như vậy thì việc đưa chương trình mới vào giảng dạy sẽ gặp không ít khó khăn. Mà gặp khó khăn ngay từ đầu thì việc thực hiện thành công chương trình đổi mới là ít hứa hẹn.

 

 

 

Thời gian vừa qua, chúng ta thấy khá nhiều giáo viên mắc những khuyết điểm khá trầm trọng, một số bị đưa ra khỏi ngành. Những gì họ phạm phải xứng đáng bị xã hội lên án và chịu mức kỷ luật cao nhất của ngành (bắt học sinh uống nước giẻ lau bảng, cho cả lớp đánh một học sinh mắc lỗi, bắt học sinh liếm ghế, phơi nắng cả lớp…). Tuy nhiên, phải thấy được sức ép nào khiến một số giáo viên hành xử phi sư phạm như vậy?

 

Nhiều giáo viên tâm sự là họ “bị tước” mất công cụ, bị “tước mất” quyền uy của một người đi làm giáo dục. Họ không có quyền bắt học sinh phải làm thế nọ, thế kia (mà theo họ là cần thiết). Vì nếu làm thế, phụ huynh sẽ có ý kiến ngay và họ có thể bị kỷ luật. Theo một số giáo viên thì một số quy định trong nhà trường, thoạt nhìn thì có vẻ văn minh, dân chủ, nhưng trên thực tế, chúng hạn chế quyền lực của giáo viên trong cả việc dạy chữ, dạy người. Thậm chí, một số người cho rằng, sau khi “bị tước” mất công cụ, nghề dạy học trở nên… nguy hiểm! Cái nguy hiểm nằm ở chỗ nếu cố thực hiện chức trách của một người thầy, có thể bị kỷ luật, bị ghét bỏ; còn nếu làm ngơ, nếu cho qua thì ý nghĩa của nghề dạy học bị giảm sút, không còn hứng thú để lên lớp nữa.

 

Tôi chỉ kể sơ qua về ba cái khó của nghề dạy học trong Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11. Còn bây giờ vẫn cần tổ chức ngày lễ chứ!

 

 

 

 

Một số cơ quan báo chí, truyền thông đã làm những cuộc phỏng vấn một số giáo viên là cần tổ chức Ngày Nhà giáo thế nào cho có ý nghĩa. Đại bộ phận cho rằng, không cần tổ chức rườm rà làm gì, chỉ cần một buổi gặp mặt thân mật để thầy cô, học trò cùng nhau ngồi trò chuyện là vui và ý nghĩa rồi. Giáo viên nghèo nhưng họ cũng không mong nhận được tiền, quà có giá trị trong ngày lễ trọng của mình.

Trong khi đó, ở nhiều nơi vẫn cố gắng tổ chức nhiều hoạt động sôi nổi và hoành tráng. Trước hiện tượng này, nhiều giáo viên cho rằng, đây chỉ là hình thức, nó không mang lại cho giáo viên cảm xúc tích cực. Có thầy cô nói thẳng ý như thế này: Nếu gọi là tri ân thầy cô, thì ý nghĩa nhất vẫn là đến trường hoặc nhà, gặp thầy cô để chúc mừng, chỉ cần một bó hoa, một quyển sách hay một món quà nhỏ phù hợp với thầy cô là tốt rồi.

 

Dẫu sao thì mỗi năm các thầy cũng chỉ có một ngày lễ. Vậy xã hội cùng với nhà trường tổ chức thế nào đó để các thầy cô vui, phấn khởi để tìm “năng lượng” cho công việc cao quý và có phần vất vả của mình.