Điều tra do Bộ LĐ-TB&XH phối hợp với Tổng cục Thống kê (Bộ KH&ĐT) thực hiện với sự hỗ trợ kỹ thuật của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) đã xác định có khoảng 5,3% trẻ em và người chưa thành niên trong độ tuổi từ 5 đến 17 là lao động trẻ em. Con số này tương đương với hơn 1 triệu trẻ em; trong đó, có hơn một nửa em phải làm việc trong những điều kiện nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
Lao động trẻ em đang là vấn đề toàn cầu, hiện nay, theo ước tính của Tổ chức lao động quốc tế, có khoảng 152 triệu lao động trẻ em. Việc trẻ em phải lao động sớm đã và đang để lại hậu quả nặng nề, ảnh hưởng đến sự phát triển hài hòa của trẻ em, cản trở việc tiếp cận và thụ hưởng nền giáo dục phù hợp; cản trở việc chuẩn bị một tương lai tốt hơn cho chính các em, làm mất đi các quyền của trẻ và tác động tiêu cực đến phát triển kinh tế, xã hội, nhất là chất lượng của nguồn nhân lực trong tương lai.
Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà phát biểu tại Lễ công bố.
Phát biểu tại Lễ Công bố, Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà cho biết, hiện nay, Việt Nam đang triển khai xây dựng các chương trình, đề án chuẩn bị thực hiện chiến lược phát triển kinh tế xã hội 10 năm giai đoạn 2021-2030 và 5 năm giai đoạn 2021-2025, chính vì vậy kết quả khảo sát quốc gia lao động trẻ em năm 2018 đóng vai trò hết sức quan trọng. Kết quả khảo sát là cơ sở khoa học và thực tiễn để Việt Nam xây dựng các chiến lược, chính sách thực hiện các cam kết quốc tế về quyền trẻ em, về phòng, chống lao động trẻ em, thực hiện mục tiêu phát triển bền vững vào năm 2030, giúp hoàn thiện hơn cơ sở dữ liệu về lao động trẻ em và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về phân tích số liệu lao động trẻ em. Điều này cũng là cơ sở thuân lợi cho Việt Nam tham gia ký kết các hiệp định thương mại và Hội nhập toàn cầu.
So sánh trong khu vực, tỉ lệ lao động trẻ em tại Việt Nam thấp hơn khoảng 2% so với tỉ lệ trung bình của khu vực Châu Á và Thái Bình Dương. “So sánh với kết quả Điều tra Quốc gia về Lao động trẻ em lần thứ nhất được thực hiện vào năm 2012, số liệu gần đây cho thấy tỉ lệ trẻ em tham gia làm việc đã giảm đi đáng kể, từ 15,5% nằm 2012 xuống còn 9,1% năm 2018”, Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Nguyễn Thị Hà cho biết.
Quang cảnh Lễ công bố.
Theo kết quả điều tra, có 58,8% trẻ tham gia làm việc tại Việt Nam là lao động trẻ em. Các em phải làm các công việc trái pháp luật so với độ tuổi của các em, hay quá số giờ các em được phép làm hoặc do tính chất công việc các em phải thực hiện. Lao động trẻ em bao gồm các công việc gây tổn hại đến thể chất, tinh thần của trẻ, cản trở việc học hành và có tác động tiêu cực đến sự phát triển của trẻ. Đồng nhất với xu hướng chung của toàn cầu, 84% lao động trẻ em tại Việt Nam tập trung ờ vùng nông thôn và hơn một nửa số đó làm việc trong khu vực nông, lâm, ngư nghiệp. Những khu vực khác có nhiều lao động trẻ em bao gồm dịch vụ, công nghiệp và xây dựng. Khoảng 40,5% lao động trẻ em là các lao động trong hộ gia đình không được trả lương.
“Lao động trẻ em thường tồn tại ở các hộ kinh doanh cá thể, không chính thức, thuộc các chuỗi cung ứng nên rất khó phát hiện. Việc Việt Nam tham gia ngày càng sâu rộng vào thương mại toàn cầu đòi hỏi các doanh nghiệp của Việt Nam buộc phải đảm bảo các chuỗi cung ứng của mình không sử dụng lao động trẻ em để hội nhập thị trường toàn cầu”, ông Chang Hee Lee, Giám đốc ILO Việt Nam giải thích.
Ông Chang Hee Lee, Giám đốc Văn phòng ILO Việt Nam phát biểu tại Lễ công bố.
Ông Chang Hee Lee đánh giá cao những giải pháp phòng ngừa và giảm thiểu lao động trẻ em đã được Việt Nam triển khai trong thời gian qua. Điều tra Quốc gia về lao động trẻ em lần này mang lại bức tranh tổng thể về tình trạng lao động trẻ em tại Việt Nam. Đây sẽ là cơ sở cho các chiến lược, can thiệp và chính sách hiệu quả để giải quyết vấn đề lao động trẻ em khi Việt Nam xây dựng Kế hoạch Hành động Quốc gia sắp tới và tạo đà cho việc hoàn thành Chương trình Nghị sự SDG 2030. Ông nhấn mạnh trẻ em là tương lai của xã hội, các em phải có cơ hội phát huy hết tiềm năng của mình, không bị bóc lột sức lao động và không bị cản trở bởi những trở ngại đối với việc học hành. Trẻ em an toàn, khỏe mạnh và được giáo dục sẽ xây dựng tương lai tươi đẹp hơn cho bản thân và cho đất nước.
Ông Robert Gabor, Tham tán kinh tế sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam phát biểu tại Lễ công bố.
Phát biểu tại Lễ công bố, ông Robert Gabor, Tham tán kinh tế sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam nhấn mạnh: “Trên thế giới, chưa có một quốc gia nào thực hiện được một điều tra toàn diện số liệu đầy đủ, trung thực, minh bạch công khai về lao động trẻ em. Thời gian qua, Chính phủ Việt Nam đã quan tâm chỉ đạo Bộ LĐ-TB&XH có rất nhiều chương trình thực hiện hiệu quả công tác phòng ngừa giảm thiểu lao động trẻ em”. Ông Robert Gabor hy vọng, Việt Nam sẽ là quốc gia đi đầu trong khu vực về phòng ngừa giảm thiểu lao động trẻ em.
Những kết quả của Điều tra Quốc gia về Lao động trẻ em 2018 được công bố cho thấy sự cần thiết của các chính sách và những can thiệp trong những năm tới nhằm giảm thiểu và đi đến xóa bỏ lao động trẻ em để đảm bảo một tương lai tươi sáng cho trẻ em Việt Nam và cho tương lai phát triển bền vững và hội nhập của đất nước.
Phương Anh/GĐ&TE
