Những nỗ lực này được cụ thể hóa thông qua các kế hoạch và chương trình hành động cũng như các giải pháp quyết liệt, hiệu quả.
Không có trẻ em tham gia lao động trái quy định
LĐTE là tình trạng trẻ và người chưa thành niên làm các công việc trái quy định pháp luật về lao động, cản trở hoặc tác động tiêu cực đến sự phát triển thể chất, trí tuệ, nhân cách của trẻ. Một trong những nguyên nhân dẫn đến trẻ em lao động trái quy định của pháp luật là nhận thức của gia đình và bản thân các em, cũng như người sử dụng lao động còn hạn chế.
Sự thiếu hiểu biết về pháp luật và các chính sách liên quan đến LĐTE là yếu tố quan trọng dẫn đến tình trạng này. Ngoài ra, điều kiện kinh tế gia đình khó khăn, bố mẹ thất nghiệp, ly hôn, hoặc ốm đau dài ngày cũng là những nguyên nhân khiến nhiều trẻ em phải làm việc sớm hoặc bỏ học để phụ giúp gia đình.
Tỉnh Sơn La hiện có 369.856 trẻ em dưới 16 tuổi (chiếm 28,45% dân số), trong đó 7.031 trẻ em có hoàn cảnh đặc, 114.486 em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt. Hầu hết trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt được quản lý, chăm sóc và được tiếp cận các chính sách an sinh xã hội kịp thời.
Theo số liệu thống kê từ cơ quan chức năng của tỉnh Sơn La, trên địa bàn hiện không có tình trạng trẻ em tham gia lao động trái quy định, tỷ lệ trẻ em có nguy cơ tham gia lao động trái quy định giảm trong những năm gần đây.
Nhằm bảo vệ quyền lợi và cải thiện điều kiện sống cho trẻ em, UBND tỉnh Sơn La đã ban hành Kế hoạch triển khai chương trình phòng ngừa, giảm thiểu LĐTE trái quy định pháp luật giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030. Kế hoạch này là cơ sở pháp lý và chiến lược dài hạn để giải quyết tận gốc vấn đề LĐTE trên địa bàn tỉnh.
Theo đó, kế hoạch tập trung vào một số mục tiêu chính như:
Phòng ngừa LĐTE: Tăng cường truyền thông, giáo dục về quyền trẻ em và các quy định pháp luật liên quan đến LĐTE. Cung cấp thông tin về các nguy cơ, hậu quả của việc trẻ em tham gia lao động trái quy định, nhằm nâng cao nhận thức của gia đình và cộng đồng.
Can thiệp và hỗ trợ trẻ em có nguy cơ lao động sớm: Tổ chức kiểm tra, giám sát, phát hiện kịp thời các trường hợp trẻ em tham gia lao động trái pháp luật. Đồng thời, hỗ trợ kịp thời cho trẻ em và gia đình thông qua các chương trình phúc lợi xã hội, hỗ trợ học bổng, đào tạo nghề.
Phối hợp giữa các cơ quan, ban, ngành: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ban, ngành trong việc thực hiện chương trình, từ Sở LĐ-TB&XH, ngành Giáo dục và Đào tạo đến các tổ chức xã hội và chính quyền địa phương.
Giải pháp trong phòng ngừa LĐTE
Trong quá trình thực hiện Chương trình, Sơn La đã triển khai hàng loạt giải pháp cụ thể nhằm phòng ngừa và giảm thiểu tình trạng LĐTE.
Truyền thông và giáo dục cộng đồng: Các chiến dịch truyền thông đã được triển khai rộng khắp trên địa bàn tỉnh, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa.
Từ đầu năm 2024 đến nay, Sơn La đã tổ chức nhiều buổi tuyên truyền về phòng ngừa và giảm thiểu LĐTE trái quy định pháp luật cho cán bộ làm công tác trẻ em và người dân. Các chương trình tuyên truyền được thiết kế dưới nhiều hình thức như hội thảo, tập huấn, trao đổi…
Vừa qua (trong 2 ngày 4 và 5/11), tại TP Sơn La, Sở LĐ-TB&XH tỉnh đã tổ chức Hội nghị tập huấn nâng cao năng lực phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật cho 177 cán bộ làm công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em trên địa bàn huyện Mường La, Mai Sơn và TP Sơn La.
Các học viên đã được thông tin khái quát về LĐTE; thực trạng và nguyên nhân LĐTE; chính sách, quy định của pháp luật về phòng ngừa, giảm thiểu LĐTE; quy trình, mạng lưới phòng ngừa, phát hiện, hỗ trợ, can thiệp LĐTE; kiến thức và kỹ năng can thiệp, trợ giúp lao động trẻ em...
Hỗ trợ học bổng và điều kiện học tập: Để giảm nguy cơ trẻ em bỏ học tham gia lao động sớm, tỉnh đã chú trọng hỗ trợ học bổng và các điều kiện học tập cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Nhiều trẻ em đã nhận được học bổng từ các chương trình của tỉnh, qua đó có thể tiếp tục học tập mà không phải lo lắng về vấn đề kinh tế gia đình.
Đào tạo nghề và hướng nghiệp: Định hướng nghề nghiệp từ sớm cũng là một giải pháp bền vững để phòng ngừa LĐTE. Tỉnh Sơn La đã triển khai các chương trình hướng nghiệp và đào tạo nghề cho các em ở độ tuổi lớn hơn, giúp các em có cơ hội phát triển nghề nghiệp và tránh xa các hoạt động lao động trái
pháp luật.
Hỗ trợ sinh kế, tạo việc làm: Tỉnh đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ sinh kế cho các gia đình khó khăn, nhằm giúp các hộ gia đình ổn định kinh tế mà không cần đến sự tham gia lao động của trẻ em.
Đối diện nhiều thách thức
Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng công tác phòng ngừa và giảm thiểu LĐTE tại Sơn La vẫn đối diện với nhiều thách thức như: Điều kiện kinh tế còn khó khăn, thiếu nguồn lực để hỗ trợ toàn diện cho các gia đình và trẻ em có nguy cơ cao… Ngoài ra, sự thay đổi nhận thức về LĐTE trong cộng đồng còn chậm, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa.
Để đạt được mục tiêu của Kế hoạch triển khai chương trình phòng ngừa, giảm thiểu LĐTE trái quy định pháp luật giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, Sơn La sẽ tiếp tục triển khai các giải pháp dài hạn với định hướng phát triển bền vững.
Kế hoạch của tỉnh không chỉ dừng lại ở việc ngăn chặn tình trạng LĐTE mà còn tạo điều kiện phát triển toàn diện cho trẻ em thông qua giáo dục, đào tạo và hỗ trợ phát triển kỹ năng. Trong giai đoạn tới, Sơn La sẽ tập trung vào các giải pháp như:
Tăng cường đào tạo đội ngũ cán bộ: Tỉnh sẽ tiếp tục đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác bảo vệ trẻ em tại các xã, phường, thị trấn. Những cán bộ này sẽ trực tiếp tham gia giám sát, phát hiện và hỗ trợ kịp thời các trường hợp trẻ em có nguy cơ tham gia lao động trái quy định pháp luật.
Phát triển kinh tế địa phương: Phát triển kinh tế địa phương là yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu LĐTE. Sơn La sẽ tập trung vào việc tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lớn, từ đó giúp ổn định cuộc sống gia đình và giảm áp lực khiến trẻ em phải làm việc sớm.
Đẩy mạnh hợp tác quốc tế và tìm kiếm nguồn hỗ trợ: Sơn La sẽ tìm kiếm sự hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế về LĐTE, đồng thời tăng cường hợp tác với các tổ chức phi Chính phủ để thực hiện các chương trình hỗ trợ, đào tạo và nâng cao nhận thức cộng đồng.
Tỉnh Sơn La đã và đang nỗ lực không ngừng trong việc phòng ngừa và giảm thiểu LĐTE. Với những bước đi đúng đắn, sự vào cuộc mạnh mẽ của các cấp chính quyền, cộng đồng và các tổ chức xã hội, tỉnh Sơn La đang tạo dựng một môi trường an toàn, lành mạnh cho sự phát triển toàn diện của trẻ em.
Nam Khánh
Ấn phẩm Vì trẻ em số 22
